Ana Sayfa Ekonomi 19 Kasım 2021 3 Görüntüleme

Nobelli ekonomist Krugman: Türkiye’den iki eski senaryo tekrar yaşanabilir

Dünya genelinde ‘hissedar kapitalizminden paydaş kapitalizmine geçiş’ sürecinde yaşanan dönüşümün yarattığı riskler ve fırsatlar, Türkiye Kalite Derneği’nin (KalDer) düzenlediği ’30. Kalite Kongresi’nde tartışıldı. Kongrenin bu yılki en dikkat alımlı konukları ortasında ise Nobel ödüllü, ABD’li iktisat profesörü Paul Krugman yer aldı.

Bloomberg HT‘nin haberine nazaran pandeminin artık sonu gelmeyen bir endemiye dönüştüğünü vurgulayan Krugman, şu açıklamaları yaptı:

  • Beşerler bununla yaşamaya alıştı. Lakin süreç, global manada ekonomik, sıhhat, tedarik zincirleri ve daha birçok alanda büyük yıkımlara neden oldu. Pandeminin iktisat üzerindeki tesirinin sonuna gelmedik. Pandeminin en fecî tesiri geride kalmış üzere gözükse de insanların içinde büyük yıkımlar var.
  • Bütün tedarik zincirleri de süreçten etkilendi. Dünyada kıymetli kıtlıklar yaşanmaya başladı. Olağanda ucuz olan, değersiz emtialar, çok değerli hale geldi. Mesela çipler, araba çipleri… En sofistike çipler değil bunlar lakin şu anda bunları bulmakta sorun var. Bunun üzere, bu kolay, ucuz şeylerin bulunamaması, enflasyonun ortaya çıkması, otomotiv kesimindeki kıtlık bunun en büyük göstergesi.
  • Çok önemli enflasyon var. ABD’de de tıpkı formda. Endüstride hammaddeleri bulabilmek konusunda zorluklar var. Meseleler elbette halledilebilir. Ayrıyeten beşerler yeni işler bulma konusunda zorluk çekiyorlar ancak bir yandan da istifalar kelam konusu. Beşerler sisteme olan reaksiyonlarını istifa ederek gösteriyor. Hiçbir şeyin bu sistemde uzun müddet ayakta kalamayacağına şahit olduğumuz bir duraklama devrinden geçiyoruz. Bu artık ‘yıkıcı’ bir global süreç.
  • 1939’da olup bitenlerle tıpkı şeylerin olduğunu düşünebilirsiniz lakin hayır, değil. ABD’de, tıpkı biçimde İngiltere’de de bir savaş esnasında yüksek fiyatla çalışanlar ile düşük fiyatla çalışanlar ortasında birtakım farklılıklar ortaya çıkar. Bu bu türlü bir yansıma değildi. Şu anda pek çok çalışan fark ediyor ki aslında çalışma saatleri çok uzun, meskende kalabilir ya da erken emekli olabilirler ya da diğer bir şey yapabilirler, hayallerinin peşinden koşabilirler. Bir diğer değişim de iş dünyasının birbiriyle olan alakası, bunu yine düşünmek gerekiyor.
  • Kovid ekonomik krizi, eşsiz bir kriz. Evvelki ekonomik krizlerle kıyaslayamazsınız.
  • Bugün yaşadıklarımız, Kore Savaşı periyoduna daha çok benziyor. 1950’de de çok fazla talep vardı, fiyatlar artmıştı. Elbette, olasılıklar dünyasındayız. Şunu söyleyebiliriz ki, enflasyonun bu kadar artacağı öngörülememişti. Evet, enflasyon düşecek bir devir. Ancak bu devirdeki siyasetler, hala asimetrik bir risk tablosuna bakıyorlar. Bu riskler nedeniyle farklı hususlar ortaya çıkacak. Sürdürülebilirlikle ilgili örneğin. İklim değişikliği natürel ki. Fakat hiçbir vakit bu kadar da kolay olmamıştı tahlil bulmak. Zira artık teknoloji var. Lakin bunu yapabilmek için gerçek siyasetler ve teşviklere muhtaçlığı var dünyanın.
  • Ben bir ABD vatandaşıyım, evvelden başka ülkelerle ilgili endişelenme lüksüm vardı, zira ABD ile ilgili kaygım yoktu. Fakat artık politik ve ekonomik olarak ABD’de de durum bu türlü değil. Türkiye ise hem dünyada olan biten gelişmelerin tesirinde hem de klasik bir gelişen piyasa krizi yaşıyor. Bu, 1990’ların sonunda Çin dışındaki Asya ülkelerinde olan, 2000’lerin başında kimi Latin ülkelerinde yaşananlara benziyor. Süratle bir büyüme ve gelişme süreci ancak çoğunlukla özel bölüm için, Döviz cinsinden borçlanma risk taşıyor.
  • Dışarıdan gelen yatırımlarda bir dalgalanma yaşanırsa ki 2018 başından beri Türkiye bunu yaşıyor, paranın bedel kaybetmesi ile mali istikrarlar tablosu berbat bir hal almaya başlıyor. Burada, iç talep ile kur ortasında istikrar gündeme geliyor. Türkiye düşük faiz siyasetini seçti ki bu her vakit düşük enflasyon demek de değil.
  • 20 yıl evvel Asya’da yaşanan krize baktığımızda da şunu gördük, paranın pahasını korumak için gereğinden fazla yüksek faiz siyaseti izlendi. Faizi düşük tutup kuru dalgalandırmak konusunda ya da faizi yükseltip kendi paralarının bedelini korumak konusunda geçmişte de ülkeler pek çok kusur yaptı.
  • 90’ların başından bu yana uzun vadeli yüksek enflasyonu Venezüella dışında dünyada pek görmedik. Türkiye bu açıdan daha eski bir kriz tipine yanlışsız evriliyor olabilir. Bu türlü bir sorunun eşiğinde. Bununla ilgili spesifik bir tavsiye veremem fakat Türkiye iki tane eski senaryoyu tekrar yaşamaya başlıyor üzere görünüyor. Pandemi yüzünden önemli sekteye uğramış bir global ekonomimiz var. Bu üzere durumlarda en başarılı olan tertipler, temeli itimada dayalı, iyi bağlantılar kurmuş ekonomilerdir. Bu bağlar onlara sıkıntılı piyasalarda ayakta kalmayı sağlıyor.

Cumhuriyet

iletişim : live:.cid.e85adaa203246898
en iyi casino siteleri slot siteleri kocaeli escort bursa escort
hacker sitesi hacker sitesi gaziantep escort gaziantep escort izmir escort bedava hesaplar